Anal Bölge Hastalıkları

Anal Bölge Hastalıkları

Anal Kanal Anatomisi:

  • Anal kanal 2.5-3.5 cm uzunluğunda bir kanaldır ve üstünde rektal ampulla bulunur. Anal kanalın dış kısmında internal ve eksternal anal sfinkter kasları bulunur. Anal kanalın üst yarısında longitudinal seyreden Morgagni sütunları yer alır.
  • Dentat çizginin üst kısmında anal kanalın iç kısmı müköz membran içerir ve alt kısmında anoderm yer alır. Anodermin üst kısmı kıl folikülü içermezken alt kısmında yer alan perianal bölgede kıl folikülleri ve glandlar yer alır.

Anal Fissür

Tanım:

Anal fissür en sık görülen benign anorektal hastalıklardan biridir ve anal ağrı ve anal kanamanın en yaygın nedenlerinden birisidir.

Epidemiyoloji:

  • Anal fissür sıklıkla infantlarda ve orta yaşlı bireylerde görülür.

Etiyoloji:

  • Lokal travma (konstipasyon, diyare, vajinal doğum, anal seks)
  • Crohn hastalığı
  • Diğer granülomatöz hastalıklar (ekstrapulmoner tüberküloz, Sarkoidoz)
  • Maligniteler (skuamöz hücreli anal kanser, lösemi)
  • Bulaşıcı hastalıklar (HIV, sifiliz, klamidya)

Patogenez:

Anodermin yırtılması sonucu anal bölgede ağrı ve kanama oluşur. Fissür yatağında bulunan açığa çıkan internal sfinkter kası kasılır ve hem ağrıyı arttırır hem de kan akışını kısıtlayarak fissürün iyileşmesini engeller. Bu döngü sonucunda hastaların %40 kadarında kronik anal fissür gelişir.Genellikle arka orta hatta yırtık oluşur.

Tanı:

  • Anamnez: Anal fissürden şüphelenmek için anamnez önemlidir. Özellikle defekasyon ile provake olan ve ardından saatler süren anal bölgede ağrı ve anal kanama şikayetinin olması tanıda klinisyene yardımcı olur.
  • Fizik muayene: Tanıyı doğrulaması açısından fissürün direkt olarak inspeksiyon sırasında görülmesi veya anal sınırda posterior ya da anterior hatta yapılan hafif palpasyon ile anal ağrı gibi mevcut şikayetlerin artması önemlidir.
  • Anoskopi
  • Sigmoidoskopi
  • Kolonoskopi: Sekonder anal fissürlerde etiyolojinin araştırılması için kolonoskopi gerekebilir.

Hastanın değerlendirilmesi: 

Sustalı çakı pozisyonu (Jackknife position)

Ayırıcı Tanı:

  • Hemoroidler
  • Perianal ülserler ya da yaralar
  • Anal fistül
  • Soliter rektal ülser sendromu

Korunma ve Tedavi:

  • Anal fissürden korunmanın en iyi yolu diyare ve konstipasyonu önlemektir. Yüksek lif içeren diyet ve yeterli sıvı tüketimi önerilmelidir.
  • Primer akut anal fissürlerin çoğu ve bazı primer kronik fissürler medikal tedaviye yanıt verirken kronik fissürler genellikle cerrahi bir girişim gerektirir.
  • Sekonder fissürlerde etiyolojinin araştırılması için detaylı değerlendirme önemlidir ve altta yatan nedenler tedavi edilmelidir.

Medikal tedavi için reçete ve öneriler (4 hafta uygulanmalı, semptomlar devam ederse 4 hafta daha):

  • Topikal nifedipin ya da topikal nitrogliserin
  • Topikal analjezik
  • Dışkı yumuşatıcı
  • Oturma banyosu
  • Lifli diyet

 

Hemoroidler

  • Hemoroidler, superior ve inferior hemoroidal damarlara akan arteriyovenöz bağ dokuların kanalından kaynaklanan anal kanaldaki normal vasküler yapılardır.
  • Dentat çizginin distalinde oluşan hemoroidlere eksternal hemoroid, proksimalinde
  • oluşanlara internal hemoroid denir.
  • Kanama, anal kaşıntı, prolapsus ve tromboza bağlı ağrı hemoroidal hastalıkların önemli bulgularındandır.

Tanı:

  • Rektumdan parlak kırmızı kan gelmesi, anal kaşıntının olması ve akut başlangıçlı perianal ağrının olması durumlarında hastada semptomatik hemoroidden şüphelenilmelidir.
  • Tanı, benzer semptomları olan diğer nedenlerinin dışlanması ve hemoroidlerin görülmesi ile konur.

Ayırıcı Tanı:

  • Anal fissür
  • Polipler
  • Proktit
  • Rektal ülserler
  • Kolorektal kanser
  • Dermatit
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (Kondilom, Herpes, Sifiliz, Gonore)

Hemoroidlerin Sınıflaması:

  • İnternal hemoroid: Dentat çizginin yukarısında (proksimalde) yer alır. 
  • Eksternal hemoroid: Distalde yer alırlar. Medikal tedaviye dirençli ise genellikle cerrahi olarak tedavi edilirler.
  • Mikst

İnternal hemoroidlerin sınıflaması: 

  • RBL: Rubber band ligation (band ligasyonu)
  • Diğer ofis prosedürleri: Skleroterapi, infrared koagülasyon, diğer (elektroterapi, bipolar diyatermi, lazer fotokoagülasyon, kriyocerrahi)
  • Medikal tedavi: Lokal anestezikler, topikal kortikosteroidler, oral laksatifler, topikal vazoaktif ajanlar gibi ilaçlar verilebilir. Ayrıca lifli diyet önerilebilir.

 

Anorektal Abse

  • Perianal ve perirektal abseler sık görülen anorektal hastalıklardandır. Enfeksiyon genellikle obstrükte olmuş anal kript glandlarından köken alır ve subkutanöz dokunun, intersfinkterik alanın içinde veya ischiorectal ya da supralevator aralıkta iltihap birikmesi ile sonuçlanır.
  • Tanı konulduğu anda anorektal abselerin cerrahi olarak drene edilmesi gerekmektedir.
  • Drene edilmezse komşu boşluklara doğru büyümeye devam edeceği gibi sistemik enfeksiyona da neden olabilir.